Aeron, 1994: η καρέκλα χωρίς αφρό

Η καρέκλα γραφείου των αρχών της δεκαετίας του 1990 είχε μια συγκεκριμένη εικόνα. Ήταν μεγάλη, μαλακή, ντυμένη με ύφασμα ή δέρμα, φουσκωμένη με αφρό. Όσο ψηλότερα στην ιεραρχία, τόσο ψηλότερη η πλάτη και τόσο παχύτερο το μαξιλάρι. Η κουλτούρα του γραφείου μετρούσε την άνεση σε εκατοστά αφρού.

Η Aeron, που η Herman Miller κυκλοφόρησε το 1994, ήταν μια απάντηση σε αυτή την εικόνα. Δεν είχε αφρό, δεν είχε ύφασμα. Είχε έναν σκελετό από πλαστικό και αλουμίνιο και ένα τεντωμένο, διάφανο πλέγμα. Έμοιαζε περισσότερο με μηχάνημα παρά με έπιπλο.

Δύο σχεδιαστές, τρίτη καρέκλα

Πίσω από την Aeron βρίσκονται ο Bill Stumpf και ο Don Chadwick. Δεν ήταν καινούργιοι στη δουλειά. Ο Stumpf είχε σχεδιάσει για την Herman Miller την καρέκλα Ergon το 1976, που η εταιρεία παρουσιάζει ως σταθμό στην ιστορία της εργονομικής καρέκλας. Η πρώτη κοινή καρέκλα των δύο ήταν η Equa, το 1984, που το περιοδικό Time συμπεριέλαβε στα «καλύτερα της δεκαετίας».

Με την Aeron πήγαν πολύ πιο μακριά. Ο Chadwick το λέει απλά σε μια συνέντευξη στην Herman Miller:

«Ήμασταν εμείς που ρισκάραμε, ο Bill κι εγώ.»

Don Chadwick (“We were the risk-takers, Bill and I.”), συνέντευξη στο WHY Magazine της Herman Miller

Το Pellicle

Το κεντρικό εύρημα της Aeron έχει όνομα: Pellicle. Είναι ένα ελαστομερές πλέγμα που αναπνέει και κρατά το σώμα χωρίς αφρό και χωρίς ταπετσαρία. Η Herman Miller γράφει ότι αναπτύχθηκε μαζί με τον μηχανικό Jeff Bruner. Το πιο δύσκολο κομμάτι ήταν η «ενθυλάκωση», η τεχνική που κλειδώνει το ύφασμα μέσα στο πλαστικό πλαίσιο ώστε να μένει τεντωμένο για χρόνια. Αυτή την ανέπτυξε η Cascade Engineering του Γκραντ Ράπιντς.

Η λογική του πλέγματος είναι διπλή. Πρώτα, ο αέρας περνά, άρα το σώμα δεν ζεσταίνεται όπως σε ένα αφρώδες κάθισμα. Σε ένα ελληνικό γραφείο τον Ιούλιο, ακόμη και με κλιματισμό, αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Έπειτα, το πλέγμα μοιράζει την πίεση σε όλη την επιφάνεια, αντί να βουλιάζει στα σημεία όπου πέφτει περισσότερο βάρος.

Ο πρώτος μεγάλος πελάτης, σύμφωνα με την Herman Miller, ήταν η Silicon Graphics. Η καρέκλα έγινε γρήγορα σύμβολο των τεχνολογικών εταιρειών της δεκαετίας του 1990. Στα χρόνια της φούσκας των dot-com, μια Aeron στο γραφείο έλεγε ότι είσαι μέρος του μέλλοντος.

Μεγέθη αντί για ρυθμίσεις

Μια από τις πιο απλές και πιο έξυπνες αποφάσεις της Aeron είναι ότι κυκλοφορεί σε τρία μεγέθη: A, B και C. Η ιδέα είναι προφανής, αλλά τότε ήταν ασυνήθιστη. Οι άνθρωποι δεν έχουν όλοι το ίδιο μέγεθος. Μια καρέκλα που ρυθμίζεται μόνο σε ύψος δεν λύνει το πρόβλημα ενός ανθρώπου 1,55 μ. και ενός ανθρώπου 1,95 μ.

Μέγεθος	Ενδεικτικό ύψος χρήστη (κατά Herman Miller)
A	περίπου 1,47–1,63 μ.
B	περίπου 1,57–1,83 μ.
C	περίπου 1,78–1,98 μ.

Τα όρια είναι μετατροπή από τα πόδια και τις ίντσες του οδηγού του κατασκευαστή και επικαλύπτονται. Οι ευρωπαϊκές σελίδες της εταιρείας δίνουν ελαφρώς διαφορετικό ανώτατο όριο για το C. Για τη σωστή επιλογή, ο οδηγός της Herman Miller λαμβάνει υπόψη και το βάρος, όχι μόνο το ύψος.

Στο μουσείο πριν από το γραφείο

Η Aeron είναι από τα λίγα προϊόντα γραφείου που μπήκαν σε μουσείο σχεδόν αμέσως. Το MoMA την καταγράφει ως «Aeron Office Chair, 1992», με το έτος σχεδιασμού και όχι το έτος κυκλοφορίας. Την απέκτησε το 1994 ως δωρεά των εργαζομένων της Herman Miller. Η Herman Miller γράφει ότι το μουσείο την πήρε «πριν καν πουληθεί η πρώτη». Αυτός ο ισχυρισμός προέρχεται από την ίδια την εταιρεία και δεν τον έχουμε επιβεβαιώσει ανεξάρτητα.

2016: η αναθεώρηση

Ο Bill Stumpf πέθανε το 2006. Δέκα χρόνια αργότερα, το 2016, η Herman Miller παρουσίασε την Aeron Remastered, μια αναθεώρηση «από τις ρόδες και πάνω», όπως τη χαρακτηρίζει, με τη βοήθεια του Don Chadwick. Οι αλλαγές:

• νέος μηχανισμός ανάκλισης·
• ρυθμιζόμενη υποστήριξη οσφύος PostureFit SL, με δύο μαξιλαράκια που στηρίζουν το ιερό οστό και την οσφυϊκή περιοχή·
• πλέγμα Pellicle 8Z, με οκτώ ζώνες διαφορετικής τάσης στο κάθισμα και στην πλάτη.

Η μορφή άλλαξε ελάχιστα. Αυτό είναι ίσως το καλύτερο τεστ για ένα σχέδιο: μετά από είκοσι δύο χρόνια, οι σχεδιαστές βελτίωσαν σχεδόν τα πάντα εκτός από αυτό που βλέπει κανείς.

Τι μας λέει για την καρέκλα γραφείου

Το πιο σημαντικό που έκανε η Aeron δεν ήταν τεχνικό. Ήταν πολιτισμικό. Έπεισε τους ανθρώπους ότι η άνεση στη δουλειά δεν μετριέται σε μαλακότητα, ότι μια καρέκλα μπορεί να είναι διάφανη, και ότι το μέγεθος ενός σώματος είναι σχεδιαστικό δεδομένο και όχι λεπτομέρεια. Σχεδόν κάθε καρέκλα με πλέγμα που κυκλοφορεί σήμερα, σε κάθε τιμή, χρωστάει κάτι σε αυτή την απόφαση.

Αυτό το κείμενο δεν είναι δοκιμή ή σύγκριση. Ο Γραφειακής είναι περιοδικό, όχι εργαστήριο. Αν ψάχνετε καρέκλα για τις οκτώ ώρες σας, δοκιμάστε όσες μπορείτε από κοντά, στο σωστό μέγεθος. Η Aeron κυκλοφορεί στην Ελλάδα σε όλα τα μεγέθη, για παράδειγμα η Aeron Graphite σε μέγεθος B.

Για τη σκηνή μέσα στην οποία γεννήθηκε η Aeron, τον κόσμο του cubicle, διαβάστε την ιστορία του Action Office. Για το πώς στήνεται μια θέση εργασίας σε ένα μικρό σπίτι, δείτε το home office σε 10–20 m².