Home office σε 10–20 m²: τρεις κατόψεις, ένα τραπέζι, πολύ φως

Το γραφείο στο σπίτι σπάνια είναι δωμάτιο με πόρτα που κλείνει. Στα περισσότερα ελληνικά σπίτια είναι μια γωνιά του σαλονιού, ένα κομμάτι από το παιδικό που άδειασε ή η μισή κρεβατοκάμαρα. Αυτό το κείμενο ξεκινά από εκεί: από 10 έως 20 τετραγωνικά που κάνουν και άλλες δουλειές. Δεν είναι κατάλογος αγορών. Είναι μια σειρά αποφάσεις για τον χώρο που κοστίζουν ελάχιστα και αλλάζουν πολλά.

Πρώτα το παράθυρο, μετά το έπιπλο

Η πιο σημαντική απόφαση σε ένα μικρό γραφείο είναι πού κάθεστε σε σχέση με το παράθυρο. Οι βρετανικοί κανονισμοί για την εργασία σε οθόνη ζητούν, από το 1992, να μην υπάρχει «άμεση θάμβωση» ούτε «ενοχλητικές αντανακλάσεις» από φωτιστικά και παράθυρα, και τα παράθυρα να έχουν ρυθμιζόμενη σκίαση. Στην πράξη αυτό σημαίνει:

• Μην κάθεστε με την πλάτη στο παράθυρο. Το φως πέφτει πάνω στην οθόνη και βλέπετε τον εαυτό σας αντί για το έγγραφο.
• Μην κοιτάτε κατευθείαν στο παράθυρο. Η φωτεινή επιφάνεια πίσω από την οθόνη κουράζει τα μάτια, γιατί προσαρμόζονται συνεχώς ανάμεσα σε φως και σκοτάδι.
• Καθίστε κάθετα στο παράθυρο, με το φως να έρχεται από το πλάι. Αν γράφετε με το δεξί χέρι, ιδανικά από αριστερά, ώστε η σκιά του χεριού να μην πέφτει στο χαρτί. Είναι παλιός κανόνας των σχεδιαστηρίων και ισχύει ακόμη.

Στην κάτοψη του εξωφύλλου, το γραφείο στέκεται κάτω από το παράθυρο. Σε αυτή την περίπτωση η οθόνη πρέπει να μπει στη μία πλευρά της επιφάνειας και όχι μπροστά στο τζάμι, και η σκίαση (κουρτίνα, στόρι, ρολό) να ρυθμίζεται εύκολα μέσα στη μέρα.

Τα εκατοστά που δεν θυσιάζετε

Σε έναν μικρό χώρο ο πειρασμός είναι να μικρύνουν όλα. Κάποια όμως δεν μικραίνουν χωρίς κόστος.

Το βάθος της επιφάνειας. Ο βρετανικός οργανισμός HSE προτείνει η οθόνη να απέχει περίπου όσο το μήκος του χεριού σας και η πάνω άκρη της να βρίσκεται περίπου στο ύψος των ματιών. Με ένα λάπτοπ σε βάση και ένα ξεχωριστό πληκτρολόγιο, ένα γραφείο 60 εκ. βάθους είναι το ελάχιστο. Τα 70–80 εκ. είναι πολύ πιο άνετα. Αν πρέπει να κερδίσετε χώρο, κερδίστε τον στο μήκος, όχι στο βάθος.

Ο χώρος πίσω από την καρέκλα. Η καρέκλα κινείται: πάει πίσω όταν σηκώνεστε, γυρίζει όταν πιάνετε κάτι από το ράφι. Αφήστε ελεύθερο περίπου ένα μέτρο από την άκρη του γραφείου μέχρι το επόμενο εμπόδιο. Αν ο χώρος περνά πίσω από την πλάτη σας προς άλλο δωμάτιο, χρειάζεστε κάτι παραπάνω.

Το φως πάνω στην επιφάνεια. Το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 12464-1 για τον φωτισμό χώρων εργασίας ορίζει για γράψιμο, πληκτρολόγηση, ανάγνωση και επεξεργασία δεδομένων φωτισμό συντήρησης 500 lux στην επιφάνεια εργασίας και 300 lux στον γύρω χώρο. Ένα γυμνό ταβανόφωτο σε σαλόνι σπάνια φτάνει αυτά τα επίπεδα πάνω σε ένα γραφείο. Ένα καλό φωτιστικό γραφείου, τοποθετημένο στην πλευρά του χεριού που δεν γράφει, είναι η πιο φθηνή αναβάθμιση που μπορείτε να κάνετε.

Τρεις κατόψεις

10 m²: η κρεβατοκάμαρα που δουλεύει

Ένα δωμάτιο περίπου 3 × 3,3 μ. με διπλό κρεβάτι δεν αφήνει πολλά. Συνήθως μένει ο τοίχος απέναντι από το κρεβάτι ή ο τοίχος του παραθύρου.

• Γραφείο 1,20 × 0,60 μ. στον στενό τοίχο, κάθετα στο παράθυρο.
• Ράφι ή επιτοίχια ντουλάπια πάνω από το γραφείο, όχι δίπλα, για να μένει ελεύθερο το πάτωμα.
• Καρέκλα που «χάνεται» το βράδυ: σπρώχνεται κάτω από το γραφείο ή είναι αρκετά όμορφη για να μένει στο δωμάτιο.
• Το βράδυ το γραφείο πρέπει να «κλείνει». Ένα κουτί για τα καλώδια και ένα ύφασμα πάνω από την οθόνη κάνουν περισσότερα για τον ύπνο απ’ όσα φαντάζεστε.

12–15 m²: το δωμάτιο του εξωφύλλου

Στα 3,20 × 4,00 μ. (12,8 m²) της κάτοψης χωρούν άνετα τρία πράγματα: γραφείο, αποθήκευση και μια δεύτερη θέση.

• Γραφείο 1,40 × 0,70 μ. στον τοίχο του παραθύρου, με την οθόνη στο πλάι.
• Ράφι 35 εκ. βάθους σε όλο το μήκος του πλαϊνού τοίχου. Τα 35 εκ. χωρούν κλασέρ και βιβλία χωρίς να στενεύουν το δωμάτιο.
• Μια πολυθρόνα με ένα χαλί και ένα φωτιστικό δαπέδου, σε απόσταση από το γραφείο. Είναι η δεύτερη «θέση εργασίας»: για τηλεφωνήματα, για διάβασμα, για να αλλάζει η στάση μέσα στη μέρα. Ο Robert Propst το έλεγε ήδη το 1968, όπως γράφουμε στην ιστορία του Action Office.

20 m²: το γραφείο που είναι και ξενώνας

Σε ένα δωμάτιο 4 × 5 μ., ο κίνδυνος είναι το αντίθετο: να γεμίσει. Ένας καναπές-κρεβάτι για τους επισκέπτες, ένα μεγάλο γραφείο, μια βιβλιοθήκη, και ξαφνικά ο χώρος μοιάζει αποθήκη.

• Χωρίστε το δωμάτιο σε δύο ζώνες με ένα χαμηλό, ανοιχτό ράφι κάθετα στον τοίχο και όχι με ντουλάπα.
• Βάλτε το γραφείο στη ζώνη με το καλύτερο φως και τον καναπέ στη σκοτεινότερη.
• Ένα στρογγυλό τραπέζι με μία βάση, όπως η σειρά Tulip για την οποία γράφουμε εδώ, λειτουργεί ως δεύτερο γραφείο για δύο άτομα χωρίς να γεμίζει το δωμάτιο με πόδια.

Η καρέκλα

Δεν θα σας πούμε ποια είναι η καλύτερη καρέκλα γραφείου. Δεν είμαστε εργαστήριο δοκιμών και κάθε σώμα είναι διαφορετικό. Θα σας πούμε τι να προσέξετε σε έναν μικρό χώρο:

• Αν δουλεύετε πάνω από τέσσερις ώρες τη μέρα, χρειάζεστε καρέκλα που ρυθμίζεται τουλάχιστον σε ύψος και, ιδανικά, σε βάθος καθίσματος. Μια καρέκλα τραπεζαρίας, όσο όμορφη κι αν είναι, δεν κάνει αυτή τη δουλειά.
• Το οπτικό βάρος μετράει. Σε 10 τετραγωνικά, μια ογκώδης δερμάτινη καρέκλα «διευθυντή» κυριαρχεί στο δωμάτιο. Μια καρέκλα με λεπτό σκελετό ή με πλάτη από πλέγμα αφήνει το φως να περάσει. Το έδειξε με ριζοσπαστικό τρόπο η Aeron το 1994.
• Αν το γραφείο είναι και τραπεζαρία, μια καλή καρέκλα τραπεζαρίας για τις σύντομες δουλειές και μια ρυθμιζόμενη για τις μεγάλες είναι συχνά καλύτερη λύση από μία καρέκλα που κάνει άσχημα και τα δύο.

Παραδείγματα που κυκλοφορούν στην Ελλάδα θα βρείτε στο τέλος του κειμένου, από τη Herman Miller Sayl μέχρι μια απλή καρέκλα γραφείου για μικρό προϋπολογισμό.

Διαλείμματα: το πιο φθηνό ergonomic

Ένα τελευταίο, που δεν κοστίζει τίποτα. Ο HSE γράφει ότι για τη δουλειά στην οθόνη, πέντε με δέκα λεπτά κάθε ώρα είναι καλύτερα από είκοσι λεπτά κάθε δύο ώρες. Σε ένα σπίτι αυτό είναι εύκολο: ποτίστε τα φυτά (γράφουμε γι’ αυτά εδώ), βγείτε στο μπαλκόνι, φτιάξτε καφέ. Ο χώρος σας είναι μικρός, αλλά το σπίτι γύρω του δεν είναι.