Κάθε αντικείμενο στο γραφείο μας έχει μια βιογραφία. Η καρέκλα που φτιάχτηκε για ένα περίπτερο στη Βαρκελώνη, το τραπέζι που ήθελε να «καθαρίσει» το δωμάτιο από πόδια, το σύστημα που ονειρευόταν ελευθερία και κατέληξε κουτάκι.
Σε αυτή τη στήλη γράφουμε την ιστορία του design του χώρου εργασίας από τις πηγές: αρχεία μουσείων, κατασκευαστών και ιστορικών. Χωρίς μύθους, όπου μπορούμε να τους ξεχωρίσουμε, και με σημείωση όπου οι πηγές διαφωνούν.
Σχεδιάστηκε το 1929 για ένα κτίριο που αποσυναρμολογήθηκε μέσα σε έναν χρόνο. Σχεδόν έναν αιώνα μετά, είναι η καρέκλα που βάζουμε σε μια είσοδο για να πούμε «εδώ σεβόμαστε το design».
Έζησε μόλις δεκατέσσερα χρόνια, σε τρεις πόλεις. Μας άφησε το γραφείο του διευθυντή ως μανιφέστο, την καρέκλα από ατσάλινο σωλήνα και την ιδέα ότι ένα αντικείμενο εργασίας μπορεί να είναι όμορφο επειδή είναι απλό.
Ο Eero Saarinen κοίταξε ένα συνηθισμένο δωμάτιο και είδε ένα δάσος από πόδια. Η απάντησή του ήταν μια καρέκλα που στέκεται σε ένα μόνο σημείο και μοιάζει με λουλούδι.
Ένας γλύπτης από το Φρίουλι πήγε στην Πενσυλβάνια χωρίς καμία υποχρέωση να σχεδιάσει έπιπλα. Έφυγε έχοντας σχεδιάσει δύο από τις πιο αναγνωρίσιμες καρέκλες του αιώνα.
Το 1968 ένας εφευρέτης από το Κολοράντο υποσχέθηκε ένα γραφείο που αλλάζει μαζί με τη δουλειά. Τριάντα χρόνια μετά, μιλούσε για «μονολιθική παράνοια». Η ιστορία του πιο αγαπημένου και πιο μισητού επίπλου γραφείου.
Όταν κυκλοφόρησε, πολλοί τη βρήκαν άσχημη. Έμοιαζε με σκελετό εντόμου και δεν είχε ούτε γραμμάριο αφρού. Τριάντα χρόνια μετά, είναι η καρέκλα γραφείου που αναγνωρίζουν και όσοι δεν έχουν καθίσει ποτέ σε μία.
Από τη μια, ξύλο, φως και τεχνίτες που λείαιναν την ίδια καρέκλα για χρόνια. Από την άλλη, πλαστικό, πειραματισμός και οικογενειακές βιοτεχνίες που έκαναν τους αρχιτέκτονες σταρ. Μια σύγκριση χωρίς νικητή.
Στα ελληνικά η ίδια λέξη λέει το έπιπλο και τον χώρο. Δεν είναι σύμπτωση: κάθε φορά που άλλαζε η δουλειά, άλλαζε και η επιφάνεια πάνω στην οποία γινόταν.
Δεν έχουμε ούτε ένα αρχαίο ξύλινο δείγμα του. Τον ξέρουμε από αγγεία και επιτύμβιες στήλες. Κι όμως, η πιο ελληνική καρέκλα του 20ού αιώνα φτιάχτηκε από αυτές τις εικόνες, σε ένα εργαστήριο στο κέντρο της Αθήνας.
Το χρώμα ενός γραφείου δεν το διαλέγει μόνο ο διακοσμητής. Το διαλέγουν η βιομηχανία, ο φόβος της φωτιάς, η μόδα, ένας γερμανικός κανονισμός και, κάποτε, ένας σχεδιαστής που βαρέθηκε το γκρίζο.
Ένας όρος που έγινε ετικέτα για σχεδόν οτιδήποτε έχει ξύλινα ποδαράκια. Πίσω του υπάρχει μια συγκεκριμένη εποχή, μερικά νέα υλικά και ένα βιβλίο του 1984 που έδωσε όνομα σε κάτι που δεν είχε.
Ένα φωτιστικό που σχεδίασε ένας μηχανικός αυτοκινήτων, ένας συνδετήρας που έγινε σύμβολο αντίστασης, μια κόλλα που «απέτυχε». Τα μικρά πράγματα πάνω στο γραφείο μας έχουν συχνά τις πιο απρόβλεπτες ιστορίες.